Çoğu kişi saklama konusunda bir kez karar verir ve bu kararı bir daha gözden geçirmez. Korkutucu bir olaydan sonra varlıklarını donanım cüzdanına taşır ya da kolaylık olsun diye hepsini borsada bırakır ve sorunun çözüldüğünü düşünür. Bunların hiçbiri bir plan değildir. Gerçek bir plan, varlıkların nerede tutulacağını her kullanıcıya özgü iki değişkene göre belirler: ne kadar varlığın risk altında olduğu ve ne sıklıkta kullanılması gerektiği.
İki Eksen: Risk Altındaki Varlıklar ve Erişim Sıklığı
Saklamayla ilgili her karar, güvenlik ile kolaylık arasında bir denge kurmayı gerektirir. Sıcak cüzdanlar — internete bağlı yazılım cüzdanları — erişim kolaylığı sağlar. Mobil bir cüzdanla saniyeler içinde işlem imzalayabilirsiniz. Soğuk saklama — özel bir donanım aygıtında veya ağ bağlantısı kesilmiş bir bilgisayarda çevrimdışı tutulan anahtarlar — bu kolaylıktan ödün vererek güvenliği artırır.
Öz saklama konusunda deneyimli kişilerin kullandığı pratik kural şudur: Önümüzdeki günler veya haftalar içinde harcamayı beklediğiniz varlıkları sıcak cüzdanda, aylarca veya yıllarca tutmayı planladıklarınızı soğuk cüzdanda saklayın. Sıcak saklamadan soğuk saklamaya geçiş eşiği kişiye özeldir. Çoğu kişi bu eşiği, net gelirinin bir ila altı aylık tutarı arasında belirler. Bu noktada olası bir kayıp, yalnızca can sıkıcı olmaktan çıkar ve hayatı değiştirecek bir boyuta ulaşır.
Her şey için tek bir cüzdan türü kullanmak neredeyse her zaman en iyi seçenek değildir. Bir yıllık birikimi tek bir sıcak cüzdanda tutmak gereksiz bir risk yaratır. Günlük işlemler için tek bir donanım cüzdanı kullanmaksa küçük tutarlar için cihazı sürekli takıp işlem onaylamayı gerektirir; bu zahmet hatalara yol açar.
Parola Katmanını Ne Zaman Eklemeli?
BIP-39 parolası — bazen 25. kelime olarak da anılır — aynı kurtarma ifadesinden tamamen ayrı bir cüzdan türetir. Kurtarma ifadesini bulan ancak parolayı bilmeyen biri yalnızca boş bir cüzdan görür. Sağladığı koruma budur.
Parola eklemek iki durumda yararlıdır: Kurtarma ifadesi fiziksel olarak bulunabileceği bir yerde saklanıyorsa veya soğuk saklamadaki varlıklar kişisel açıdan önemli bir eşiği aştıysa. Parola korumalı cüzdana herhangi bir varlık aktarmadan önce türetmenin doğru çalıştığını doğrulamak için kurtarma ifadesini ve parolayı kullanarak cüzdanı ikinci bir cihazda geri yükleyin.
Hata durumunda sonuç ağır ve geri döndürülemezdir. Parolayı kaybederseniz, onunla korunan tüm varlıkları kalıcı olarak kaybedersiniz. Kurtarma yolu, müşteri desteği veya başka bir seçenek yoktur. İkinci bir gizli bilgiyi güvenilir biçimde saklayabileceğinizden gerçekten emin değilseniz parola eklemeyin.
Parola kullanırken işe yarayan bir yöntem makul inkâr edilebilirliktir: Parolasız cüzdanda küçük ama inandırıcı bir bakiye bulundurun, ana varlıklarınızı ise parolayla koruyun. Kurtarma ifadesini bulan ve erişim talep eden bir saldırgan ya da baskı uygulayan kişi yalnızca küçük bakiyeyi görür.
Çoklu İmza Karmaşıklığı Ne Zaman Göze Alınmalı?
Çoklu imza (multi-sig) düzenlerinde bir işlemi onaylamak için N anahtardan M tanesi gerekir. Bireysel kullanıcılar arasında en yaygın düzen 2-of-3'tür: Üç anahtardan herhangi ikisi harcama yapabilir; böylece bir anahtarın kaybolması varlıkların kalıcı olarak kaybedilmesine yol açmaz. Yaygın bir fiziksel yerleşimde anahtarlardan biri evde, biri kiralık kasada, diğeri ise ayrı bir yerde güvendiğiniz bir kişide tutulur.
BIP-48, HD çoklu imza cüzdanları için m/48' türetme yolu hiyerarşisini standartlaştırır. Önerilen varsayılan betik türü native SegWit'tir (P2WSH, betik türü 2'). İmzalama cihazlarının tümünde adreslerin tutarlı biçimde oluşturulmasını sağlamak için BIP-67 deterministik anahtar sıralaması kullanılır.
Çoklu imza çoğu bireysel kullanıcı için doğru varsayılan seçenek değildir. Gerçek bir operasyonel karmaşıklık getirir: Uyumlu imzalama cihazları gerekir, kurtarma tasarımında tek bir imzalama cihazının kullanılamaz hâle gelmesi hesaba katılmalıdır ve rutin işlemleri koordine etmek kayda değer bir ek yük oluşturur. Tek anahtarlı düzenlerde görülmeyen yeni hata riskleri ortaya çıkar.
Çoklu imza iki durumda yararlı hâle gelir: Tek bir güvenlik ihlalinin felaket yaratacağı durumlarda — örneğin, ev yangınının veya tek bir fiziksel hırsızlığın yıkıcı olacağı büyüklükte bir varlık söz konusuysa — ya da aile düzenlemesi veya küçük bir kuruluşun hazinesi gibi birden fazla tarafın ortak kontrolü gerçekten gerekiyorsa.
Çoğu bireysel kullanıcı için donanım cüzdanına parola eklemek, çok daha az operasyonel yükle çoklu imzaya benzer bir yedeklilik sağlar. Çoklu imzayı yalnızca daha basit seçenekleri deneyip anladıktan sonra değerlendirin.
Miras ve Acil Durum Erişimi Planlaması
Öz saklama, saklama hizmeti sunan sistemlerin otomatik olarak çözdüğü bir sorun yaratır: Arayabileceğiniz bir müşteri desteği, donanım cüzdanının kilidini açacak bir miras mahkemesi süreci veya varlıkları en yakınlarınıza teslim edecek bir kurum yoktur. Mirasçılarınız gerekli bilgilere sahip değilse varlıklar kaybolur.
Amaç, siz hayattayken bir güvenlik riski yaratmadan mirasçılarınıza varlıkları kurtarmaları için gereken bilgileri vermektir. Vasiyetinizle veya avukatınızla birlikte saklanan; kurtarma ifadesinin konumunu, cüzdan yazılımını, türetme yollarını ve parolaya ilişkin bir ipucunu açıklayan mühürlü bir belge, teknik bilgi gerektirmeyen miras düzenlemeleri için genellikle yeterlidir.
Daha büyük varlıklar veya daha karmaşık düzenler için SLIP-39 Shamir'in Gizli Paylaşımı, kriptografik bir alternatif sunar. SLIP-39, ana gizli bilgiyi N paya böler; bu bilgiyi yeniden oluşturmak için bu paylardan yalnızca M tanesi gerekir. Sistem, her grupta 1–16 üye olacak şekilde 1–16 grubu destekler ve hem 128-bit hem de 256-bit ana gizli bilgilerle çalışır. Örneğin 3-of-5 düzeninde, beş pay sahibinden herhangi üçü gizli bilgiyi yeniden oluşturabilir; hiçbir pay sahibinin tek başına tam erişimi olmaz.
Kurtarma ifadesini doğrudan vasiyetinize yazmayın. Vasiyetler, miras işlemleri tamamlandığında kamuya açık belgelere dönüşür; bu da kurtarma ifadesine bakan herkesin erişebileceği anlamına gelir.
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, kurtarma prosedürünü yılda en az bir kez deneyin. Yazılım sürümleri ve cüzdan arayüzleri değişir. On sekiz ay önce işe yarayan bir kurtarma prosedürü bugün farklı işleyebilir.
Somut Varlık Dağılımı Örnekleri
Aşağıdaki seviyeler örnek niteliğindedir. Her durumda asıl belirleyici kişiseldir: Tutarın kendi mali durumunuza göre ne ifade ettiği.
Küçük varlıklar (yaklaşık $1,000 karşılığına kadar): Saygın, gözetimsiz bir mobil cüzdan ve güvenli bir yerde saklanan kâğıt yedek yeterlidir. Donanım cüzdanının maliyeti ve kullanım zahmeti, söz konusu riske kıyasla muhtemelen orantısızdır.
Orta büyüklükte varlıklar (yaklaşık $1,000–$25,000): Varlıkların büyük bölümü bir donanım cüzdanında tutulur. Küçük bir sıcak cüzdan bakiyesi günlük işlemleri karşılar. Kurtarma ifadesi birbirinden ayrı iki fiziksel yerde saklanır. Kurtarma ifadesi evde veya başkalarının erişebileceği bir yerdeyse parola eklemeyi değerlendirin.
Önemli miktarda varlıklar (yaklaşık $25,000 üzeri veya kaybı hayatınızı önemli ölçüde değiştirecek herhangi bir tutar): Parolalı donanım cüzdanı kullanın. Kurtarma ifadesini metal bir levhaya kazıyıp imzalama cihazından ayrı bir yerde saklayın. Bu varlıkların en üst seviyesinde 2-of-3 çoklu imza düzeni veya SLIP-39 bölme yöntemi ek bir yedeklilik katmanı sağlar. Yazılı bir miras planını deneyip miras belgelerinizle birlikte saklayın.
Tüm seviyelerde: Kurtarma ifadesini asla dijital ortama aktarmayın. Fotoğrafını çekmeyin, not uygulamasına kaydetmeyin veya internete bağlı bir cihaza yazmayın. Yedekten geri yükleme yapabildiğinizi yılda en az bir kez doğrulayın.
Karar Kontrol Listesi
Kurulumunuzu gözden geçirirken şu adımları izleyin:
- Miktara ve zaman aralığına göre sınıflandırın. Her varlık grubunu, ne sıklıkta erişmeniz gerektiğine ve risk altındaki değerin ne kadar olduğuna göre sıcak veya soğuk olarak belirleyin.
- Parola gerekip gerekmediğini değerlendirin. Kurtarma ifadeniz fiziksel olarak bulunabilecek bir yerdeyse ve varlıklarınız kişisel eşiğinizi aşıyorsa, kurtarma ifadesinden ayrı saklanan bir parola ekleyin.
- Çoklu imzanın gerekip gerekmediğini değerlendirin. Tek bir cihazın arızalanması veya tek bir kişinin ölümü erişimi tamamen kesmemeliyse, etkilenen katman için 2-of-3 çoklu imza ya da SLIP-39 bölme yöntemi tasarlayın.
- Miras için belgeleyin. Kurtarma sürecini test edin. Miras planınızla birlikte, mirasçılarınızın teknik uzmanlık gerekmeden uygulayabileceği bir biçimde saklayın.
- Her yıl denetleyin. Varlıklarınız ve yaşam koşullarınız değişir. Bugün uygun olan katman iki yıl sonra uygun olmayabilir.
Bundan Sonra Ne Yapmalı?
- Mevcut varlıklarınızı iki eksene göre değerlendirin: risk altındaki değer ve erişim sıklığı. Varlıkların bulunduğu yer ile onları gerçekte ne sıklıkta taşıdığınız arasında uyumsuzluk olup olmadığını belirleyin.
- İkincil bir cihazda kurtarma ifadesini kullanarak tam kurtarma işlemini henüz test etmediyseniz, başka bir şey yapmadan önce bunu gerçekleştirin. Yedeğinizin çalıştığını bilmek, katmanı iyileştirmekten daha önemlidir.
- Soğuk depolamadaki varlıklarınız kişisel açıdan anlamlı bir eşiği aştıysa ve kurtarma ifadeniz evde saklanıyorsa, bir sonraki yatırma işleminden önce parola seçeneğini araştırın.
- Ailenizin veya miras planınızın kurtarma için kaynak sağlama yolu olup olmadığını kontrol edin. Sizden başka hiç kimse fonları kurtaramıyorsa, miktar ne olursa olsun bu kapatmaya değer bir açıktır.
- Bu kontrol listesini her yıl yeniden gözden geçirin. Saklama tek seferlik bir karar değildir.
